OKUMA YAZMA BİLMEYEN ÇALIŞAN
İşyeri Bilgilendirme
“Anlamayan çalışan yoktur; doğru yöntemle anlatılmamış bilgi vardır.”
1. EĞİTİM
- Çalışanın Halk Eğitim Merkezi’nin okuma yazma kurslarına katılması teşvik edilir.
- Çalışanın yapacağı işle ilgili sorumlu amiri tarafından ayrıntılı işbaşı eğitimi verilir; iş adımları uygulamalı olarak gösterilir.
- Çalışana yasal hakları, sorumlulukları ve çalışma koşulları işveren veya insan kaynakları tarafından sözlü şekilde açıklanır.
- İş sözleşmesi gerekli bilgilerin sözlü anlatımından sonra bir şahit eşliğinde imzalanır.
- İşe başlamadan önce sözlü olarak iş güvenliği eğitimi verilir.
- Eğitim; görseller, videolar, işaretlemeler ve uygulamalı gösterimlerle desteklenir.
- Tehlikeli bölgeler, makineler ve yasaklı alanlar çalışanlara yerinde gösterilerek anlatılır.
- Koruyucu ekipmanların (baret, eldiven, gözlük, kulaklık vb.) nasıl kullanılacağı birebir uygulamalı olarak öğretilir.
- Çalışan anlamadığında eğitim tekrarlanır; gerektiğinde günlük hatırlatmalar yapılır.
- Eğitim sonunda çalışan uygulamalı olarak öğrendiklerini gösterir.
- Eğitim kayıtları, imza atamayan çalışanlar için şahit imzası ve eğitici beyanı ile dosyalanır.
- Çalışanın okuma yazma bilmediği bilgisi risk değerlendirmesine işlenir ve özel kontrol maddeleri eklenir.
2. ÇALIŞMA KOŞULLARI
- Çalışan; kimyasal, elektrik, açık alev ve yüksek riskli işlerde görevlendirilmez.
- Operatörlük gerektiren makine ve ekipmanlarda çalışması yasaktır.
- Çalışanın görev tanımı yüz yüze anlatılır ve iş sahasında bizzat gösterilir.
- Yapılması gereken işler adım adım uygulamalı şekilde aktarılır.
- Hangi alanlara girebileceği ve giremeyeceği fiziksel olarak gösterilerek açıklanır.
- Kişisel koruyucu donanımlar günlük olarak hatırlatılır ve kontrol edilir.
- Tehlikeli ekipman ve alanlarda yazısız görsel semboller, renk kodları ve piktogramlar kullanılır.
- Çalışan, periyodik olarak denetlenir ve gerektiğinde yeniden yönlendirilir.
- Çalışanların anlaması için çalışma yerinde:
- Renkli yön işaretleri,
- Görsel yasak sembolleri,
- Riskli alan işaretlemeleri kullanılır.
- İşveren, okuma-yazma bilmeyen personelin görevlerini her zaman rehberlik sorumlusu eşliğinde sürdürmesini sağlar.
3. ACİL DURUM
- Arama, kurtarma ve tahliye ekibi; hamile personel, engelli çalışanlar, genç işçiler ve okuma yazma bilmeyen çalışanlar için özel tahliye görevlisi belirler.
- Yangın, deprem, gaz kaçağı gibi durumlarda yapılacaklar uygulamalı şekilde öğretilir.
- Acil çıkış kapıları çalışanlara yerinde gösterilir ve deneme yürüyüşleri yaptırılır.
- Toplanma alanı çalışanla birlikte gidilerek öğretilir.
- Alarm sesi tanıtılır ve anlamı sözlü olarak açıklanır.
- Acil durumda kendisine yardımcı olacak “sorumlu kişi” çalışanla yüz yüze tanıştırılır.
- Tatbikatlarda çalışan gözlemlenir ve gerekirse tekrar uygulama yaptırılır.
- Acil durum ekipleri, çalışanı yazılı uyarılar yerine görsel işaretlerle bilgilendirir.

